7) PLC Programlama Nedir?

PLC Programlama Temel Mantığı

ÇeÅŸitli PLC’ler için temel lojik iÅŸlem komutları ve merdiven diagramı sembolleri :
Bir lojik fonksiyonun PLC’de gerçeklenebilmesi için gerekli temel komutlar :

LOAD, LOADNOT gibi lojik işleme başlatma komutları,
AND, OR, NOT, ANDNOT, ORNOT gibi lojik işlem komutları,
AND BLOCK, OR BLOCK gibi işlemsonu komutları,
OUT gibi röle ve zaman rölesi bobinleri ile zamanlayıcı ve sayıcı gibi elemanları çıkışa bağlama komutlarıdır.


PLC Elemanları

Programlanabilir denetleyiciler olarak adlandırılan sistemler, günümüzde yaygın olarak, otomatik kontrol düzenlerinde kullanılmakta olan mikroişlemci tabanlı endüstriyel otomasyon cihazlardır. PLC ikili giriş sinyallerini işleyerek, teknik işlemleri, çalışmaların adımlarını direkt olarak etkileyecek çıkış işaretlerini oluşturur. Çoğunlukla programlanabilir denetleyicilerin yapabileceği işlerde bir sınır yoktur. PLC, bir iş akışındaki bütün adımlan doğru zaman ve doğru sıradaki bir hareket içerisinde olmasını Sağlar. Kontrol problemlerinin çözümünde teknik olarak görülmüştür ki bu problemlerin karmaşıklığına göre PLC uygulamalar değişebilir. Bununla beraber aşağıdaki temel elemanlar PLC uygulamaları için daima gereklidir.
1 .Donanım (hardware)
2. Yazılım (software)
3 .Algılayıcılar (Sensörler)
4.İş elemanları
5 .Programlayıcı

1.1. Donanım (Hardware):

Donamım elektronik modüller anlamında kullanılır. Bu modüller sistemin bütün fonksiyonlarını veya makinayı kontrol edebilir, adresleyebilir ve belirli bir iş akışın sırasında harekete geçebilirler. PLC’nin donanım elemanlarını şu şekilde sınıflandırabiliriz:
• Merkezi işlem birimi (CPU)
• Giriş birimi (INPUTS)
• Çıkış birimi (OUTPUTS)
• Programlayıcı birimi (PROGRAMMABLE)

1.2. Yazılım (Software):
Yazılım, lojik işlemler, makine veya bir sistemdeki elemanların harekete geçirilmesini belirleyen programlardır. Yazılımlar, donanımda bulunan bellek birimi içerisinde saklanırlar ve istenildiğinde değiştirilebilirler. Kontrol akışı, donanımda herhangi bir değişikliğin gereksinim duyulmadan yazılan bir program ile değiştirilebilir.

1.3. Algılayıcılar ( Sensörler ):
Bu elemanlar kontrol edilecek bir makine ya veya bir sisteme direkt
olarak bağlanırlar. Bilgi, bu elemanların elektriksel akım değerlerine göre algılama PLC’ ye iletilir. Algılayıcılara örnek olarak;
3. 1.Sınır anahtarlar,
3.2 İşaret üreticiler,
3 .3.Fotoselier,
3.4. Sıcaklık algılayıcıları verilebilir.

1.4. iş elemanları:
Bu elemanlar kontrol edilecek bir makine ya veya sisteme direkt olarak bağlanırlar. PLC’ nin gönderdiği işaretlere göre durum değiştirirler. İş akışı bu durum değişikliğine göre belirlenir. iş elemanlarına örnek olarak;

4.1 .Ä°kazlar (Lambalar, sesli ikazlar, ziller),
4.2.Pnömatik silindirler (Valf sistemler),
4. 3 Göstergeler,
4.4.Kontaktörler,
4.5.Motor yol vericilerini verebiliriz.
Tablo1 : Komutların çeÅŸitli PLC’lerdeki karşılıkları : [U: UND, UN: UND NÄ°CHT]

Not : F değeri sabit değer olup, Input, Output, Internal Relay, Special Relay, Timer , Counter SFR numarası olabilir.
Output :
1) Fiziki olarak çıkışlarına yük (solenoid valf, neon lamba, kontaktör, led) bağlanabilen gerçek çıkışlardır.
2) Dahili, hayali rölelerdir, Fiziki bağlantı yapılamaz, ancak bu rölelerin çıkışlarıda gerçek outputlara aktarılarak çıkış alınabilir,
İşem sonucu bulunan değerler image memory denilen özel bir bellekte tutularak program
taraması bitirildiği bu değerler çıkış birimlerine transfer edilir.

PLC

Programlanabilir Lojik Kontrol Ãœniteleri (PLC)

Programlanabilir lojik kontrol üniteleri, ikili ve üst denetimsel (supervisory) kontrolü saÄŸlayan, mikroiÅŸlemci tabanlı elektronik ünitelerdir. PLC’ ler otomasyonun vazgeçilmez yapı taÅŸlarıdır.

Otomasyon, en geniş tanımıyla teknik proseslerin gerçekleştirilmesinde, insanın bizzat üretim yapma görevini, otomatik üretim ve bunu kontrol etme, izleme görevine dönüştüren bir kavram değişimidir. Burada kontrol sözcüğü, teknik bir kavram olarak, kumanda ve ayar gibi kavramları kapsamakta, böyle bir işlem, içinde bilgisayar da ihtiva eden endüstriyel otomasyon cihaz ve sistemleri kullanarak otomatik çalışmayı genellikle üretim koordine etme ve yönlendirme anlamında kullanılmaktadır. Teknik prosesler, en genel şekilde enerji üretiminden başlayarak, tüm temel diğer endüstrilerdeki üretimler ve endüstrilerde kullanılan makinelerin ve proseslerin çalışma şekilleridir.

Üretim yapma yerine, üretimin kontrol edilebilmesinden üç ana unsuru anlıyoruz. Bunlar; üretimde daha yüksek verimlilik sağlama, ekonomik üretim yapabilme ve rekabet ortamına uyum gösterebilme, bir diğeri ise insanın çalışma ortamında emniyet ve konforun sağlan-masıdır.

Yirminci yüzyılın başlarında kimya endüstrisinde baş döndürücü üretimin ana hedefi, düşük işletme masrafları ve az yatırım ile bu işi büyük hızda başarmak idi. Diğer örnek ise, otomobil sanayiinden verilebilir. Transfer hatlarında üretilen standart otomobiller, seri mamul olarak da pazar tarafından kabul edilip müşteri buluyordu. Böyle bir imalat şekli ile üretim artırılmıştı; ancak üretimde esneklikten söz edilemezdi, o zamanlar amaç, sadece talebi karşılamaktan ibaretti.

50′li ve 60′lı yıllarda modern otomasyon tekniÄŸi çok büyük geliÅŸmeler gösterdi. Otomasyon merkezi proses bilgisayarları yapıldı. Kimya, maden, demir-çelik, çimento gibi endüstrilerde çok geliÅŸmiÅŸ otomasyon projeleri gerçekleÅŸtirildi. Ancak yapılan bütün çalışmalar bütün üretim hacimleri ve tek bir imalat için uygundu.

Bugün, standart seri ürünler, eskiden olduğu gibi, müşteri bulamıyorlar, çünkü pazarı ve ürünü müşteri belirliyor. Üreticinin görevi ise, bu pazara olan talebe göre, o ürünü üretmek şeklinde. Bu tarihi gelişim ile, geride bırakılan yılların durumunu kısaca özetleyebiliriz. Burada yapılan hata, seri imalatın, pazarın isteğine göre belirlenememiş olmasıdır.

Kullanım Avantajları

PLC’ nin en büyük avantajı, düşük voltajlarda, bakım maliyetlerinin elektromekaniki röle kontrol sistemlerine göre oldukça ucuz olması, buna ilave olarak bir çok avantajlar sağlamaktadır.
BASİTLİK: PLC’ nin modüller yapısı her türlü özel uygulamalara ve sistemleri değiştirebilme, hataları düzeltme ve sistem değişikliklerin tamamına cevap vermelidir.
OZELLİKLERI: PLC’ nin modüler yapısı her türlü özel uygulamalara ve sistemlerin uzantılarına cevap verecek biçimde çalışmalıdır.
UYGUNLLUK: Elektro mekanik sistem kontrolleri ve bunların devre bağlantıları göz önüne alınırsa PLC’nin yaptığı işe göre kapladığı alan ve teferruatı oldukça farklı ölçüde olduğundan yerden tasarruf edilir.
DEGİŞKENLİK: PLC’ nin mekanikli parçalan olmayıp genel amaçlı kontrol aygıtlarıdır. PLC’ nin tekrar tekrar program yapacak biçimde birçok değişik bağlantıları yerine getirebilecek ilave devre dizaynlar yapabilirler.
GERCEKCİLİK: PLC’ lerin elektromekaniki kısımları olmadığı için kınlacak bozulacak parçaları yoktur. PLC’ ler sonra kullanılmak üzere komple olarak depolanabilirler.

PLC Nedir?

Programlanabilir Lojik Kontrolörler (PLC) otomasyon devrelerinde yardımcı röleler , zaman röleleri , sayıcılar gibi kumanda elemanlarının yerine kullanılan Mikroişlemci temelli cihazlardır. Bu cihazlarda zamanlama , sayma , sıralama ve her türlü kombinasyonel ve ardışık lojik işlemler yazılımla gerçekleştirilir. Bu nedenle karmaşık otomasyon problemlerini hızlı ve güvenli bir şekilde çözmek mümkündür.

Endüstriyel otomasyon devrelerinde programlanabilir kontrolörlerin tercih edilmelerinin nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
· Kumanda devresinin yazılımla sağlandığından , kumanda devresini tasarlamak kontaklı (röleli) bir devrenin tasarımından daha kolaydır
· Bütün kumanda fonksiyonları yazılımla gerçekleştirildiğinden, farklı bir uygulama için adaptasyon kolaydır.
· Kumanda devrelerine göre çok az yer kaplar.
· Güvenilirliği yüksek, bakımı kolaydır.
· Bilgisayarlarla ve diğer kontrolörlerle haberleşme olanağı vardır
· Arıza ihtimali düşüktür
· Kötü çevre koşullarında , özellikle tozlu ortamlarda . röleli kumanda devrelerine göre daha güvenilirdir
· 82LC kumanda devresi tasarımı. daha çabuk gerçekleştirildiğinden bu konuda çalışan teknik elemanlara zaman ve emek tasarrufu sağlar.