Mıknatıs, demir ve çelikten yapılmış şeyleri çeken, serbestçe asıldığı zaman belirli doğrultuyu gösteren bir cisimdir. Gerçekte, nikel ve belirli alaşımlar üzerinde de çekici etkisini gösterir.

Mıknatısın batı dillerinde karşılığı olan “magnet” kelimesi, Küçük Asya’da bir zamanlar “Magnesia” diye isimlendirilen bir çevreden gelmektedir.Ä°lk kez, burada yaÅŸayan insanlar belirli bazı siyah taÅŸların demiri çektiÄŸini farketmiÅŸlerdi. Bu siyah taÅŸlar “magnetit” adı verilen, gerçekte tabii mıknatıs olan bir tür demir filiziydi.
Daha sonraları bir ipin ucunda serbestçe asılan,ya da bir tahta parçası üzerinde suya bırakılan bir mıknatısın daima kuzey-güney doÄŸrultusunu gösterdiÄŸi keÅŸfedildi. Bu buluÅŸtan yararlanarak,denizciler için pusulalar yapıldı. Pusula, aynı ilkeyle kuzey-güney doÄŸrultusunu iÅŸaret eden magnetik bir ibre veya çubuk diye tanımlanabilir. Kuzeyi gösteren uç “kuzey kutbu”, güneyi iÅŸaret eden uç da “güney kutbu” olarak isimlendirilir.

Tabii bir mıknatıs olan “magnetit” in kimyasal formülü Fe3 O4 tür. Aslında bir demir oksidinden baÅŸka bir ÅŸey deÄŸildir. Çelik bir çubuk güçlü bir magnetit’in anında bırakılacak olursa, o da mıknatıs niteliÄŸini alır.

Mıknatıs sadece çubuk ÅŸeklinde bulunmaz. At nalı biçiminde de olur. At nalı biçimindeki mıknatıslarda nalın iki ucu “kuzey” ve “güney” kutuplarıdır.

Eskiden mıknatıslar ilkel bir yoldan yapılırdı. Bir demir parçası bir tabii mıknatısla sürtüştürülür ve onun çekiciliÄŸini alırdı. BaÅŸka türlü söylemek gerekirse, yapay olarak “mıknatıs” niteliÄŸi kazanırdı. Sonraları mıknatıs yapımı için baÅŸka bir rol bulundu. Bir demir parçasının üzerine izoleli bir telle sargı yapılıyor ve bu telden akım geçiriyordu. YumuÅŸak demir kullanıldığında,demir parçası sadece akım geçirildiÄŸi süre mıknatıs” niteliÄŸi taşıyordu.

Endüstrinin çeşitli dallarında bu tür elektromıknatıslardan büyük ölçüde yararlanılmaktadır. Elektrik motorlarının temel çalışma ilkeleri, elektromıknatıs unsurlara dayanır.

Büyük vinçlerde çok güçlü elektromıknatıslar kullanılır. Bu vinçler, en ağır ve büyük boyutlu demir, çelik eşyaları kolaylıkla kaldırırlar. Elektromıknatıs, telefon cihazlarından dev yapıda jenaratörlere,dinamolara kadar çok geniş bir uygulama alanını kapsamaktadır.